Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

Επιλογές και διακρίσεις


Με τη δυναμική ενός γνήσιου πάθους



Τ ζ έ ν η  Θ ε ω ν ά !

Την είδα στο Fool for Love στο Άλμα.
Την θαύμασα.
Με συνεπήρε με το πάθος, την ενέργεια, το μέτρο, την ομορφιά της.
Δεν την είχα ξαναδεί. Δεν έτυχε.

Την ξεχωρίζω και την κατατάσσω στο μικρό κατάλογο των νέων πρωταγωνιστριών που μας τρέφουν ελπίδες

Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ : Ευθύνες, παραλείψεις και ψέματα !

Το γελοίο του πράγματος, 
ως γκριμάτσες αέναες !




Ναι κάπως έτσι! 
Υπέφωσκε για χρόνια το ζήτημα του θεατρικού Μουσείου, με παροδικές γκριμάτσες, εκρήξεις ηφαιστειακές κατά καιρούς που όμως μισόσβηναν, μεταβάλλονταν για να ανάψουν και πάλι σε νέες κατευθύνσεις.
Ποτέ το προσωπείο δεν πάγωσε αλλά διατηρούνταν εν ενεργεία. Τώρα όμως εξερράγη. Δονήσεις, λάβα και πυκνοί καπνοί φούντωσαν την ατμόσφαιρα. Μικρή σημασία έχει ποιοι πυροδότησαν την έκρηξη. Σίγουρα περισσότεροι από ένας.
Ασφαλώς η Άννα Μαυρολέων βρίσκεται και βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του μετώπου κι απ' όσο γνωρίζω, θερμά πήρε το θέμα και η Ζωζώ Λιδωρίκη κι έστειλε επιστολή στην Εταιρεία Θεατρικών Συγγραφέων που θεωρείται η μήτρα της εκκόλαψης του Μουσείου που μετά αυτονομήθηκε. Σήμερα μαθαίνω πως και η αγαπητή μου Αναστασία Τσώμου έπαιξε και παίζει ρόλο καίριο και αποτελεσματικό στη δραστηριοποίηση.
Μπράβο σε όλους. Στον ξεσηκωμό όλων αυτών και όσων άλλων που ενεργοποιήθηκαν πρόσφατα (κρατώ κατάλογο με ονόματα που θα τον δημοσιοποιήσω) οφείλεται και η αφύπνιση της υπουργού πολιτισμού που υποχρεώθηκε να ρίξει χθες την λύση του κτηρίου της Σταδίου.
Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για ένα αμελέτητο και εκ του προχείρου πυροτέχνημα για να καθησυχάσει τους ανθρώπους του θεάτρου. Σε κάποιο βαθμό αυτό πέτυχε. Πολλοί σταυροκοπήθηκαν με ανακούφιση. Μπράβο στην υπουργό που σε αντίθεση μα τους προηγούμενους, αυτή μια λύση. Υπάρχουν όμως και δύσπιστοι, η μάλλον επιφυλακτικοί. Θεωρείστε μα απ' αυτούς.



Είμαι αμετακίνητα πεπεισμένος πως πρόκειται για μπλόφα και μάλιστα χονδροειδή.
Αλλά και αν σφάλλω και η ανακοίνωση είναι αποτέλεσμα μελέτης και με πολύ συγκεκριμένο πλάνο, έχουν προβλεφθεί λύσεις για όλα τα προβλήματα, έχουν εξασφαλιστεί τα πολύ μεγάλα ποσά που χρειάζονται και οι εργασίες θα αρχίσουν αμέσως και τα εκθέματα θα μεταφερθούν με δόξα και τιμή στις καινούργιες εγκαταστάσεις του Μουσείου, όλοι εμείς, όσοι ξεσηκωθήκαμε για τη σωτηρία της κληρονομιάς μας, δεν πρέπει να εφησυχάσουμε. Είναι αναγκαίο να βρισκόμαστε διαρκώς στο πόδι. Να ασκούμε μια διαρκή και έντονη πίεση ώστε να μην εγκαταλειφθεί το θέμα. Πολύ περισσότερο που οι κυβερνητικοί (η Λυδία είναι απλώς ένα ενεργούμενο) μας κοροϊδεύουν ασύστολα. Η δήθεν λύση δεν πατάει πουθενά.
Είναι προσβολή, μεγάλους και σοβαρούς ανθρώπους να μας μεταχειρίζονται σαν ηλίθιους.


Η αμείλικτη αλήθεια είναι πως ούτε σχέδιο υπάρχει, ούτε λεφτά, ούτε πλάνο - έτσι πιστεύω. Προσπαθούν να κερδίσουν καιρό για να έρθει άλλη κυβέρνηση, άλλος υπουργός η κάποια άνωθεν ανατροπή της "σπουδαίας" λύσης. Κάποια τρόικα ας πούμε. Στο μεταξύ τα εκθέματα σαπίζουν, αρπάζονται, ροκανίζονται. Κοντολογίς μην πιστεύετε στις τάχα εμπνευσμένες λύσεις.



Ελάτε να το εξετάσουμε με χαρτί και με μολύβι. Πρέπει κατ΄αρχήν να ελεγχθεί η στατικότητα του κτηρίου που είναι χτισμένο με λιθοδομή και έχει ηλικία 100 χρόνων και πάνω. Αντέχουν τα πατώματα του, αντέχουν τα κλιμακοστάσια, τα κουφώματα που πρέπει να γίνουν στεγανοποιημένα για την υγρασία και μονωμένα για τους θορύβους της Σταδίου. Μπορούν να γκρεμιστούν τοίχοι για να μεγαλώσουν χώροι, έχει επαρκή μόνωση οροφής και τοιχοποιίας, οι ηλεκτρολογικές του εγκαταστάσεις είναι σε καλή κατάσταση η είναι παλιάς τεχνολογίες και θα απαιτηθεί να αλλαχτούν όλες οι καλωδιώσεις. Υδραυλικά, αποχετεύσεις, τουαλέτες. Τεράστιο το πρόβλημα των αποχετεύσεων. Υπάρχουν μισθωτές κατωχυρωμένοι με επαγγελματική μίσθωση που προστατεύονται από τον σχετικό νόμο για 12ετία; Και τα εκατομμύρια ευρώ που απαιτούνται (πόσα; Δέκα; Είκοσι;) που θα βρεθούν για να γίνουν όλα αυτά; 


Χίλια ερωτηματικά πρέπει να απαντηθούν. Και το κυριότερο είναι καθαροί οι τίτλοι ιδιοκτησίας και μεταβίβασης ώστε να ξεκινήσουν οι εργασίες για να έχουμε ένα σύντομο (πόσο σύντομο; Δυο χρόνια; Τρία; Πέντε; Δέκα;) Κι αφού ολοκληρωθεί όταν ολοκληρωθεί, πως θα λειτουργήσει; Από που θα αντλεί πόρους για τις αμοιβές του προσωπικού, για τα λειτουργικά του έξοδα; Θα έχει άλλους πόρους εκτός από τις ετήσιες κρατικές επιχορηγήσεις; Ποιους και από που; Θα ανατεθεί σε κάποιο γραφείο μελετών το θέμα του μάνατζμεντ, του διευθυντή, του μουσειολόγου, του βιβλιοθηκάριου, των κλητήρων, των καθαριστών, των φυλάκων; Και με ποιους θα στελεχωθεί αυτό το επιτελείο; Θα γίνουν διαγωνισμοί η μήπως θα βολευτούν τα "δικά μας παιδιά" (οποιασδήποτε κυβέρνησης, που θα είναι στην εξουσία, τότε) που θα ρίξουν το καράβι στην ξέρα;



Ναι, να ανατεθεί στο γραφείο της Γεωργίας Ζώη μια πρώτη εκτίμηση της καταλληλότητας του χώρου. Ναι, να ανατεθεί σε κάποιο νομικό γραφείο ο έλεγχος της διαθεσιμότητας του κτιρίου. Και παράλληλα αν το υπουργείο έχει πραγματικά την πρόθεση να ξεκινήσει την λύση του προβλήματος, πριν από ξεκρέμαστες υποσχέσεις, ας αναθέσει σε κάποιο γραφείο την μελέτη συγκρότησης ενός Μουσείου, γραφείο ελληνικό η ξένο, ειδικευμένο σε τέτοια θέματα. Παράλληλα να ενδιαφερθεί να εγκαταστήσει φύλαξη της Εθνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς (είναι αυταπόδεικτη ευθύνη για την κλοπή κλοπή των πολύτιμων εκθεμάτων) αφού αυτό, το υπουργείο δηλαδή, την ανακήρυξε και μετά την εγκατέλειψε στη διάθεση του κάθε κλέφτη.. Δική του δεν είναι η ευθύνη να την προφυλάξει; Ποιός θα το κάνει; Το διοικητικό συμβούλιο του Μουσείου είναι σε υποχρεωτική αδράνεια. Η αστυνομία από μόνη της δεν νομιμοποιείται για τέτοιες πρωτοβουλίες. Η υπουργός με την βοήθεια της εισαγγελίας έπρεπε να βάλει μια βάρδια φρούρησης του ανεκτίμητου θησαυρού. Αν κάνω κάποιο λάθος, διορθώστε με, αλλά μην με πετροβολάτε. 


Γιώργος Χατζηδάκης

Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018


Επιλογές και διακρίσεις



Σκηνική γοητεία ενισχυμένη από γερό ταλέντο !




Πολλές νέες και νεότερες ηθοποιοί με έχουν εντυπωσιάσει το τελευταίο διάστημα.
Λίγες όμως είναι αυτές απ' τις οποίες συγκρατώ τη σκηνική τους γοητεία και το ιδιαίτερο στοιχείο της σαγήνης που εκπέμπει μια θεατρίνα.
Μια απ' αυτές είναι η Μ α ρ ί α  Κ ί τ σ ο υ.
Την θαυμάζω και την εκτιμώ και το δηλώνω δημόσια.
Σκοπεύω να σας εμπιστευθώ και τις άλλες προτιμήσεις μου.
Σιγά, σιγά !




Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Θεατρικό Μουσείο, ζωτικό θέμα πολιτισμού

Θεατρικό Μουσείο, ζωτικό θέμα πολιτισμού

Γιώργου Χατζηδάκη

Αν και ποτέ το θέμα του Θεατρικού Μουσείου και η τύχη των εκθεμάτων του δεν έπαψε να απασχολεί τους ανθρώπους του θεάτρου και σ’ όλο αυτό το διάστημα των οκτώ χρόνων που ουσιαστικά δεν υπάρχει, έχουν σημειωθεί κάποιες εξάρσεις με κινητοποιήσεις, συγκεντρώσεις κλπ, εντούτοις τώρα το όλο πρόβλημα έχει εκρηκτικά αναζωπυρωθεί.

Δεν μπορώ να προσδιορίσω υπεύθυνα πότε ξεκίνησαν η πρόσφατες δονήσεις ούτε ποιος τις προκάλεσε έχω όμως την εντύπωση πως η αναμόχλευση ξεκίνησε από τις ενέργειες της Ζωζώς Λιδωρίκη προέδρου των Διεθνών Σχέσεων Πολιτισμού σε συνδυασμό με τις δραστηριοποιήσεις της Αννας Μαυρολέων, τις δημοσιεύσεις Γιώργου Σαρηγιάννη, τις επίμονες αναφορές επί του θέματος του Ηλία Μαλανδρή και με την δική μας ραδιοφωνική εκπομπή στο metadeftero.gr όπου φιλοξενήσαμε την Ζωζώ Λιδωρίκη και δημοσιοποιήσαμε την επιστολή που έχει απευθύνει προς την Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων από τον περασμένο Οκτώβριο, χωρίς να έχει πάρει απάντηση. Επιπρόσθετα τις αναρτήσεις μου στο blog ΘΕΑΤΡΟΚΡΙΣΙΑ που τράβηξαν το ενδιαφέρον 1000 περίπου ατόμων.

Στο μεταξύ πολλά λέγονται περί ευθυνών, υπευθύνων και ανεύθυνων, κείμενα και προτάσεις αναρτώνται στα διαδικτυακά μέσα, διαδόσεις περί συσκέψεων της υπουργού κυκλοφορούν, κατηγορηματικές απαξιώσεις άλλων υπουργών δημοσιοπούνται και ενώ πολλοί άνθρωποι του θεάτρου η και απλοί θεατρόφιλοι δηλώνουν την συμπαράσταση τους, ( μέχρι στιγμής 70 περίπου δήλωσαν την διαθεσιμότητα τους) ασύντακτες και αμελέτητες πρωτοβουλίες ανακοινώνονται.

Ο λαός έχει σοφά αποφανθεί πως «ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται», ως λύκοι λοιπόν , επιπόλαια και αβασάνιστα κάποιοι μωροφιλόδοξοι ανακοινώνουν διοργανώσεις για το θέμα και είναι βέβαιο πως κι άλλες παρόμοιες θα προκύψουν καθώς οι μικροπωλητές τρέχουν στα πανηγύρια και τα ποντίκια στο τυρί. Απαραίτητο και επιβεβλημένο είναι να κρατηθούμε σοβαροί και υπεύθυνοι απέναντι στο ζήτημα, να συσπειρωθούμε σε μια ομάδα ανεξάρτητων ατόμων, να συναντηθούμε και να συζητήσουμε με προτεραιότητα την ενημέρωση του ευρύτερο χώρου για την φύση και την ουσία του προβλήματος, χωρίς φόβο και πάθος και το κυριότερο χωρίς πρόθεση παραγοντισμών.

Είναι επιβεβλημένο να προβληματιστούμε όλοι, τώρα που το ζήτημα βρίσκεται εν βρασμώ, να συνειδητοποιηθούμε, συγκρατημένα, συγκροτημένα και σοβαρά, όπως ταιριάζει στη σπουδαιότητα του θέματος, να συμμετέχουμε στην κοινή προσπάθεια για το καλό του πολιτισμού μας.

Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

Υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα;


Αναστασίας Παπαστάθη : Φαινόμενο Ρασομόν    Θέατρο Radar

Οι αντιφατικές μαρτυρίες γύρω από ένα περιστατικό, όσο κι αν είναι έντιμες και ειλικρινείς αποτελούν συχνό φαινόμενο και κοινό τόπο. Οι υποκειμενικές περιγραφές ενός γεγονότος είναι συνηθισμένο σύμπτωμα όχι μόνο στα σενάρια αστυνομικών υποθέσεων αλλά και στην τρέχουσα καθημερινή εμπειρία. Οι αφηγήσεις αυτοπτών είναι φυσικό να διαφέρουν ανάλογα με τη θέση απ’ την οποία παρακολούθησε το περιστατικό καθένας αλλά και από την ψυχολογία, την κουλτούρα, την εμπειρία με τις οποίες αντιλαμβάνονται τα συμβαίνοντα. Το ίδιο ισχύει και για την αντίληψη με την οποία βλέπουμε τους άλλους. Δεν είναι λίγα αυτά που συντελούν ώστε η αντικειμενικότητα και η αλήθεια να διαφοροποιούνται και να διασαλεύονται. Καθένας μας είναι προκατειλημμένος λίγο η πολύ, όχι μόνο από αίτια επίκτητα αλλά και από ιδιαιτερότητες οργανικές, όπως διαφορετικότητες των λειτουργιών της φυσιολογίας μας. Κάθε εξωτερικό γεγονός το προσλαμβάνουμε με τα επί τούτου κέντρα του εγκεφάλου μας.



Οι εικόνες, οι παραστάσεις, τα ακούσματα φιλτράρονται και αποτυπώνονται, επεξεργάζονται και εντυπώνονται στην συνείδηση μας με τρόπο που είναι απίθανο να ταυτίζεται με αυτόν κάποιου άλλου. Ιδού λοιπόν τρεις παράγοντες που συντελούν στη διαφορά των περιγραφών και που μπορούν να κάνουν τις μαρτυρίες να διαφέρουν. Σ' αυτούς μπορούμε να προσθέσουμε κι έναν τέταρτο, το φύλλο. Η προσλαμβάνουσα δυνατότητα διαφέρει από άνδρα σε γυναίκα εξ αιτίας βιολογικών παραγόντων. Σημείο οράσεως, ψυχολογία και κουλτούρα, που θα πει προκατάληψη και διαφορές του προσληπτικού μας μηχανισμού είναι αιτίες της διαφορετικότητας των μαρτυριών, Σ’ αυτές τις τέσσερις ασυνείδητες αιτίες πρέπει να προσθέσουμε και τις επιρροές των συμφερόντων που δρουν σχεδόν μηχανικά. Μπαίνει αυτοματικά σε λειτουργία ένα σύστημα αυτοσυντήρησης και άμυνας που μας εμποδίζει, μας δυσκολεύει να παραδεχθούμε μια πραγματικότητα όταν αυτή έρχεται σε σύγκρουση με την αυτοσυντήρηση μας και πιο συγκεκριμένα με το συμφέρον μας.






Από άποψη ορθολογιστική μ’ αυτές τις προϋποθέσεις εικόνα της πραγματικότητας καθαρή και νεταρισμένη θεωρητικά δεν μπορεί να υπάρχει. Πάντα μια μικρή η μεγάλη απόκλιση θα νοθεύει την καθαρότητα της. Η αλήθεια που «καταναλώνουμε», δεδομένο πως θα είναι λίγο φ λ ο υ. Πολλοί δραματουργοί έχουν ασχοληθεί με το πολυδιάστατο φαινόμενο της ποικιλοπρισματικότητας, με την υποκειμενικότητα των προσλαμβανουσών εντυπώσεων, από κάποιο περιστατικό που έτυχε να βιώνουν κάποια άτομα από κοινού. Ένα πολύ χαρακτηριστικό που μου ‘ρχεται στο μυαλό πρόχειρα είναι το μονόπρακτο του Πίντερ «Η Νύχτα», όπου ένα ζευγάρι, ένας άνδρας και μια γυναίκα, αναθυμούνται την κοινή τους ζωή και ο καθένας περιγράφει με τελείως διαφορετικό τρόπο τα όσα συνθέτουν το χρονικό του βίου τους. Οι σεναριογράφοι εξ άλλου πήραν το θέμα και το ‘καναν φύλλο φτερό. Παρακολουθήσαμε το φαινόμενο αυτό στον κινηματογράφο σε μυριάδες παραλλαγές, φορεμένο σε ταινίες κάθε κατηγορίας και είδους. 



 Την ταινία του Κουροσάβα, αυτήν που με αναφορά σε γιαπωνέζικες ιστορίες και αφηγήματα έγινε γνωστή με τον τίτλο «Φαινόμενο Ρασομόν» δεν την έχω δει. Ξέρω μόνο το απόσταγμα του προβληματισμού του .
«Οι άνθρωποι ερμηνεύουν μια πράξη και κάθε ερμηνεία είναι διαφορετική. Γιατί με το να την αναλύουν ξανά και ξανά, οι άνθρωποι δεν αποκαλύπτουν την πράξη αλλά τον εαυτό τους». 

Εκτός από το συνοπτικό αυτό τσιτάτο το θέμα της ταινίας του Γιαπωνέζου σκηνοθέτη το ξέρω από την θεατρική προσέγγιση που έκανε στις ίδιες πηγές η Αναστασία Παπαστάθη κι έγραψε ένα θεατρικό με τον ίδιο τίτλο που το ανέβασε στο θέατρο Radar. Κέντρο του θέματος είναι ένας φόνος κι ένας βιασμός που προηγήθηκε. Ένας ληστής επιτίθεται σ’ ένα ζευγάρι, δένει τον άντρα και παρουσία του βιάζει τη γυναίκα. Το έργο αρχίζει με τρία πρόσωπα που συζητούν για το έγκλημα αφού έχει γίνει και ανταλλάσσουν πληροφορίες και γνώμες για τις αλληλοσυγκρουόμενες καταθέσεις. Παράλληλα το έγκλημα αναπαρασταίνεται από τρεις άλλους ηθοποιούς βουβά και λίγο χορογραφικά, ας πούμε στυλιζαρισμένα. Παρακολουθούμε τις τρεις διαφορετικές εκδοχές που τεκμηριώνουν το πρόβλημα του υποκειμενισμού και ταυτόχρονα τα σχόλια που ανταλλάσσουν οι τρεις βασικοί ήρωες του έργου, ένας Καλόγερος, κάτι σαν αφηγητής εισηγητής και δυο ρόλοι, ένας Ξυλοκόπος και μια Περουκιέρισα, σαν εκπρόσωποι της κοινής γνώμης.



Μέσα στην πληθώρα των έργων που παίζονται αυτή τη στιγμή στα αθηναϊκά θέατρα ιδού και μια επιλογή που σε σπρώχνει υποχρεωτικά σ’ έναν προβληματισμό, έναι προβληματισμό που ο θεατής τον ακολουθεί όσο του βαστάει. Χωρίς πολύ σκέψη ωστόσο φτάνουμε να συλλογιζόμαστε πόσο δυσανάλογη είναι η σημερινή υπερπληροφόρηση με την ανάδειξη ενός αληθινού συμπεράσματος. Πέρα απ’ το μήκος των προβληματισμών που έχει να κάνει με το βεληνεκές κάθε θεατή, το έργο είναι καλοφτιαγμένο, ισορροπημένοι οι συσχετισμοί, ζωηρός ο λόγος και κανένα κενό δεν μένει στο θεατή με το όλο το πόνημα αρχικά να μοιάζει με ελκυστικό δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ. Μέχρι που οι προβληματισμοί περί αντικειμενικότητας αναποδογυρίζονται με μια αιφνίδια ανατροπή.



Οι σχολιαστές, άσχετοι αρχικά, αθώοι και αμέτοχοι φαινομενικά, απροσδόκητα προκύπτει πως έχουν συμμετοχή στο έγκλημα. Η Περουκιέρισα βρέθηκε στον τόπο του εγκλήματος και έχει τις ευθύνες της στο θάνατο του θύματος και στη συνέχεια αποκαλύπτεται πως ο ξυλοκόπος είναι αυτός ο ουσιαστικός αυτουργός του θανάτου του συζύγου. Το ντοκιμαντέρ γυρίζει σε θρίλερ. Υποδειγματικός δραματουργικός χειρισμός της ανατροπής. Του θεμελιακού αυτού ευρήματος κάθε έργου, της απρόσμενης αποκάλυψης. Εκεί που αθώοι και αμέτοχοι πολίτες συζητάνε και σχολιάζουν το ανέφικτο της αντικειμενικότητας, σκάει σαν βόμβα η δική τους ευθύνη στο γεγονός. Σαφής καταγγελία - υπαινιγμός πως εμείς οι αποδέκτες των πληροφοριών είμαστε στην ουσία οι υπεύθυνοι για την τέλεση του εγκλήματος αλλά και για τη συσκότιση στη διακρίβωση της αλήθειας. Πραγματικότητα με αμφιβολίες, αμφισβητήσεις, ενστάσεις αλλά και σκόπιμες παραπλανήσεις και αποκρύψεις ήτοι σε μια προέκταση αλήθεια δεν υπάρχει, επειδή οι μαρτυρίες είναι όλες  αμφισβητούμενες, υπονομευμένες και συχνότατα χαλκευμένες. Δεν κατάλαβα, στον πολυπρισματικό προβληματισμό του έργου ποια σημασία είχε η εμφάνιση στο τέλος ενός έκθετου μωρού. Η αποτελούσε ξένο σώμα στο όλο αφήγημα η η σκηνοθεσία το άφησε αναφομοίωτο. 



Κατά τα άλλα η σκηνοθεσία έκανε το χρέος της παρουσιάζοντας μας μια παράσταση καθαρή και σαφή με τα ευρήματα της εύληπτα. Σχεδίασε ρεαλιστικά τους χαρακτήρες, μοίρασε με σιγουριά τις καταστάσεις, διασαφήνισε το πραγματικό με το αναπαραστατικό, καθοδήγησε υποκριτικά τις διαφοροποιήσεις. Η ίδια η σκηνοθέτης κράτησε αποστασιοποιημένο παίξιμο, το πρόσωπο του Μοναχού, σαν επίτηδες χωρίς μεγάλη συμμετοχή, σαν ο ρόλος να ήταν έξω απ’ τη συμμετοχή. Στα δυο άλλα πρόσωπα  άφησε τους ηθοποιούς να φτιάξουν καθένας το ρόλο του με την τέχνη και τα μέσα που διαθέτουν, γιαυτό και εμπιστεύθηκε δυο πολύπειρους και πρωτεύοντες τεχνίτες στον ορίζοντα του σκηνικής τέχνης. Ο Νίκος Μπουσδούκος, που έπαιζε την Ξυλοκόπο αποκάλυπτε με την ερμηνεία του τις ποικίλες επιδράσεις που δέχτηκε στη θεατρική του πορεία. Η αφαιρετικότητα του ήταν ένα πολύ φανερό χαρακτηριστικό, οι τόνοι του ελεγχόμενοι, τα γυρίσματα του απ’ τη μια κατάσταση στην άλλη ηπιότερα, οι «μετακινήσεις» του πιο «αμπάσες». Η Μαρία Σκούντζου στο ρόλο της Περουκιέρισας μας έδειξε την υψηλή τεχνική της μεγάλης «σχολής». Τον πλούτο των στοιχείων στο πλάσιμο ενός ρόλο, τη μαστοριά του περάσματος απ’ την μια κατάσταση στην άλλη, - αυτή την θαυμαστή ποικιλία των καταστάσεων - μια τεχνική "βαριά" που εμπεριέχει το ελιξίριο να δείχνει πανάλαφρη και τόσο αληθινή που αναρωτιέσαι ποια άλλη μπορεί να γίνεται αληθινότερη. Η Σκούντζου, χωρίς δισταγμό, είναι η μόνη γνήσια επιβίωση του μεγάλου θεάτρου που βλέποντας την αναρωτιέσαι γιατί είναι ανάγκη αυτό το μέγεθος να μειωθεί σε πιο βολικές διαστάσεις; Κοντά στην αξία του έργου, στην σημασία της φιλοσοφίας των προβληματισμών που υποκινεί, στον ενδιαφέροντα τρόπο που στήθηκε η παράσταση μεγάλο κέρδος για τον θεατή είναι η παρακολούθηση των δυο αυτών ρόλων από δυο κορυφαίους ερμηνευτές.



Οι τρεις ηθοποιοί των αναπαραστατικών ρόλων, του Ληστή, του Συζύγου - θύματος και της Γυναίκας του, Δημήτρης Τσολάκης, Γιώργος Λαμπρινός και Βίκυ Κυριακοπούλου κατά την ίδια σειρά, ανταποκρίθηκαν με ακρίβεια στις πλαστικές και στυλιζαριστές, βουβές αναπαραστάσεις, στις σκηνές της πάλης και των μονομαχιών, με μια υπεροχή στην υποκριτική του Γιώργου Λαμπρινού και σε αισθητική στάσεων, κινήσεων και σωματικών αντιδράσεων η Βίκυ Κυριακοπούλου. Σπουδαία η συμβολή του υποβλητικού, μαγευτικού σκηνικού και των ωραίων κοστουμιών της Κυριακής Πανούτσου. Δεν υπερβάλω καθόλου αν χαρακτηρίσω την παράσταση του Radar μια απ’ τις ιδιαίτερες, τις ξεχωριστές του φετινού χειμώνα.


Γιώργος Χατζηδάκης

Τετάρτη, 14 Φεβρουαρίου 2018

Θεατρικού Μουσείου αδιέξοδο

Το θεατρικό Μουσείο και η άβυσσος

Ξένιας Σαφαρή

Αθήνα 4. 4. 2016



Το κείμενο που ακολουθεί, γραμμένο από την θεατρολόγο Ξένια Σαφαρή, αποτελεί μια επιφυλακτική αρχική προσέγγιση των όσων συνέθεταν το πρόβλημα του Μουσείου τον Απρίλιο του 2016, δυο  χρόνια δηλαδή πριν από σήμερα. Δημοσιεύθηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού Τόπος Θεάτρου, Απρίλιο έως Ιούνιο του 2016. Πρόσφατα ο ηθοποιός Γιώργος Γραμματικός πρόσθεσε την πληροφορία πως το μουσειακό υλικό που είχε συγκεντρώσει ο Γιάννης Σιδέρης στεγαζόταν σε έναν χώρο στην οδό Ναυαρίνου ενώ η Μέλπω Ζαρόκωστα, σε ραδιοφωνική εκπομπή της 10 Φεβρουαρίου μας πληροφόρησε πως τα αρχεία που αποτέλεσαν το υλικό του Μουσείου που παραδόθηκαν στον Γιάννη Σιδέρη με τη μορφή του χρησιδανείου φυλάσσονταν στο πατάρι των γραφείων της ΕΕΘΣ στην οδό Ασκληπιού. Πρόκειται ίσως για δυο ενότητες συλλογών που στη συνέχεια ενοποιήθηκαν. Θα το διευκρινίσουμε και στη συνέχεια της καμπάνιας μας για του Μουσείο θα το παρουσιάσουμε αποσαφηνισμένο.



Ωστόσο, υπάρχουν πολλά δυσεπίλυτα θεσμικά και οικονομικά ζητήματα  που πρέπει να διευθετηθούν με κυριότερο το θέμα των οικονομικών υποχρεώσεων του Μουσείου, καθώς το υπουργείο δεν θέλει να αναλάβει δεσμεύσεις παρόμοιας φύσης .  Απ’ την πλευρά του  το Μουσείο όμως, δεν φαίνεται διατεθειμένο  να παραχωρήσει εκθεσιακό  υλικό,  εάν δεν το υπουργείο δεν αναλάβει το χρέος του, που αφορά κυρίως ενοίκια αλλά και χρέη προς το ΙΚΑ. Αγκάθι, επίσης, είναι το θέμα των υπαλλήλων που εξακολουθούν να απασχολούνται ενώ δεν πληρώνονται, ούτε όμως και έχουν απολυθεί. Η πλευρά του Μουσείου θεωρεί δεδομένο ότι,  εάν δεν συνεχιστεί η επαγγελματική τους σχέση , πρέπει ν’ αποζημιωθούν.


 Επίσης, σύμφωνα με όσα υποστηρίζει το Μουσείο , προκειμένου να διαλυθεί το σωματείο, το υλικό που είναι χρησιδάνειο,  πρέπει να επιστραφεί στην Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων , της οποίας  αρχικά ήταν παράρτημα  και μόλις το 1980 έγινε αυτόνομος οργανισμός. Θυμίζουμε πως το Μουσείο Ιδρύθηκε το 1938 από την Εταιρεία Θεατρικών Συγγραφέων, επί προεδρίας Θόδωρου Συναδινού και αρχικά στεγαζόταν στο πατάρι των γραφείων της Εταιρείας στην οδό Ασκληπιού 33. Την ονομασία Κέντρο Μελέτης και ΄Ερευνας – Θεατρικό Μουσείο  την έλαβε επίσημα το 1996. Πρόεδροι του έχουν διατελέσει ο Στάθης Σπηλιωτόπουλος, ο Κωστής Λειβαδέας. ο Μανόλης Κορρές, ο Κώστας Ασημακόπουλος τον οποίο αντικατέστησε ο σημερινός του πρόεδρος Κώστας Γεωργουσόπουλος. Είναι ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και από τη δεκαετία του’ 70 επιχορηγείται  από το υπουργείο Πολιτισμού. Από το 1976, στεγάζεται στην οδό Ακαδημίας 50,  στο υπόγειο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου της Αθήνας σε ένα χώρο 800 τ.μ. .
 Εδώ απέκτησαν το δικό τους καμαρίνι τα ιστορικά πρόσωπα του θεάτρου μας ο Αιμίλιος Βεάκης, η Μαρίκα  Κοτοπούλη, η Κυβέλη, η Ελένη Παπαδάκη,  η Κατίνα Παξινού και ο Αλέξης Μινωτής, ο Βασίλης Αργυρόπουλος, ο Βασίλης Λογοθετίδης,  η Μαρίκα Νέζερ, ο Μάνος Κατράκης,  ο Δημήτρης Χορν, η Έλλη Λαμπέτη, ο Δημήτρης Μυράτ, η Μελίνα Μερκούρη, η Τζένη Καρέζη και η Αλίκη Βουγιουκλάκη.



Η Bιβλιοθήκη του Κέντρου Μελέτης και ΄Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου  στεγάζεται σε ένα νοικιασμένο κτίριο  στην οδό Καραμανλάκη, στην πλατεία Αμερικής και σήμερα είναι κλειστή όχι μόνο για το κοινό , αλλά και για τους φοιτητές των θεατρολογικών τμημάτων και τους μελετητές και ερευνητές. Διαθέτει σπάνιο υλικό με  φωτογραφίες , μαγνητοσκοπημένες παραστάσεις , αρχεία, βιβλία και προγράμματα, που αποτελεί απαραίτητο υλικό για τη μελέτη της Ιστορίας του Θεάτρου.

Το Μουσείο έκλεισε τον Απρίλιο του  2011  για οικονομικούς λόγους και από τότε βυθίστηκε σε πλήρη απαξίωση. Ο Νικήτας Κακλαμάνης, όταν ήταν δήμαρχος,  παραχώρησε στέγη σε νεοκλασικό κτίριο της οδού Μητροπόλεως για τη μεταφορά της βιβλιοθήκης . Η μετακόμιση, ωστόσο,  δεν έγινε ποτέ , ενώ στην πορεία ο Γιώργος Καμίνης που τον διαδέχθηκε πρότεινε το εν λόγω κτίριο να χρησιμοποιηθεί για Μουσείο της Μαρίας Κάλλας και στο ΚΜΕΕΘ να δοθεί χώρος στο Πάρκο Ελευθερίας. Όμως, ούτε αυτό το σχέδιο προχώρησε. Το καλοκαίρι του 2014, επί υπουργείας Κώστα Τασούλα, επιχειρήθηκε η υιοθεσία του Μουσείου από τη Λυρική Σκηνή. Τότε εξετάστηκε η πιθανότητα να εξοφληθούν σταδιακά κάποια χρέη ζητώντας κατανόηση από τους ιδιώτες πιστωτές για έναν οικονομικό συμβιβασμό. Από τότε το θέμα εγκαταλείφθηκε.
Η παρατεταμένη εγκατάλειψη και η αδιαφορία οδήγησαν στην φθορά με κίνδυνο τα εκθέματά να έχουν υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά. Η υγρασία τα καταστρέφει, αφού τα περισσότερα είναι  από ύφασμα και χαρτί. Εκεί που δεχόταν τις επισκέψεις μαθητών  σχολείων σήμερα φιλοξενεί κατσαρίδες, αράχνες,  και ψύλλους.

Περιμένοντας να δούμε λευκό καπνό , ελπίζουμε ότι αυτή τη φορά θα βρεθεί η πολυπόθητη λύση και το Θεατρικό Μουσείο θα αφήσει οριστικά πίσω το κακό παρελθόν για ένα ασφαλές μέλλον, αντάξιο της ιστορίας και της σημασίας του.