Σάββατο, 10 Σεπτεμβρίου 2011

Περί Ύδρας, θεατρικού αναλογίου και Μπουμπουλίνας


Μάγδα Μαυρογιάννη



Πρωταρχικό ενδιαφέρον του παρόντος ιστότοπου είναι η τέχνη του θεάτρου και μ’ αυτήν ο υπογραφόμενος καταγίνεται παντοιοτρόπως. Απ’ το θεατρικό στοιχείο και όχι από το μουσικό προσελκύσθηκα και επισκέφθηκα το Hydra classical music festival 2011 που διεξάχθηκε στην Ύδρα, στο χώρο του Ιστορικού Αρχείου- Μουσείου Ύδρας. Αξιέπαινη για τέτοιες πρωτοβουλίες ο ομάδα specs ‘n arts. Το πρόγραμμα της συγκεκριμένης εσπέρας (7/9) περιλάμβανε λυρικά τραγούδια και δραματοποιημένη αφήγηση κειμένων με θέμα την πασίγνωστη ηρωική μορφή της θρυλικής Μπουμπουλίνας. Η δραματοποιημένη αφήγηση συμπλεγμένη με τραγούδια Ελλήνων και ξένων συνθετών και με συνοδεία πιάνου παρέπεμπε σ’ ένα τυπικό θεατρικό αναλόγιο που κατά την φαντασία του σκηνοθέτη αφηγητή παίρνει μορφές και θεατρικότητα. Με έλκουν ιδιαίτερα τα θεατρικά αναλόγια γιατί προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες και ελευθερίες στο σκηνοθέτη να εφαρμόσει πολλές εμπνεύσεις ενάντιες στα δέοντα ενός θεατρικού έργου.

Έχοντας στον προσωπικό μου λογαριασμό πολλά αναλόγια, που οργάνωσα σκηνοθετικά για λογαριασμό του Τρίτου Προγράμματος, (κάποια απ’ αυτά στο αίθριο του Ζαππείου) με αναμείξεις κειμένων και μουσικής, ως και πολύ πρόσφατα το αναλόγιο με το ινδικό έπος «Νάλας και Νταμαγιάντι» από την Μαχαμπχαράτα , με παρενθέσεις ινδικών τσάκρας από sitar , έχω μακριά και δυνατή προσωπική σχέση με το είδος και ενδιαφέρον αδιάπτωτο.

Το τελευταίο διάστημα σε πρόσφορες ευκαιρίες, πολλοί ευφάνταστοι σκηνοθέτες μας έχουν προτείνει ευφυείς εμπνεύσεις μέσα στα πλαίσια του αναλογίου, άλλοτε με τολμηρές κινησιολογίες, θεατροποιήσεις , ενδυματολογικές λύσεις και εικαστικές συμπλέξεις. Το θεατρικό αναλόγιο ευνοεί τις πολύμορφες συμμετοχές και ενθαρρύνει τις τεχνολογικές αναμείξεις. Μια ενδιαφέρουσα άποψη αναλογίου είδαμε πέρυσι στο Φεστιβάλ Αθηνών, μ’ ένα κείμενο του Χειμωνά σκηνοθετημένο από τον Τάκη Τζαμαριά, ενώ έχει πια θεσμοθετηθεί το αναλόγιο με την ανάγνωση άπαιχτων νεοελληνικών θεατρικών έργων που παρουσιάζει κάθε χρόνο το Εθνικό θέατρο, με την επιμέλεια της Σίσσυς Παπαθανασίου και όπου επιδίδονται πλήθος σκηνοθετών. Με όλα αυτά κατά νου ανέβηκα τα σκαλιά του Ναυτικού Μουσείου Ύδρας.

Κατ’ αρχήν είδα με κατάπληξη την μεγάλη αδιαφορία προσέλευσης. Δέκα άτομα κι αυτά με το ζόρι. Φεστιβάλ Ύδρας με την απουσία κάθε τοπικού παράγοντα. Καλά δεν έχει δήμαρχο αυτός ο τόπος; Δεν έχει δημοτικούς συμβούλους; Δεν έχει λιμενικούς παράγοντες. Δεν έχει αριστοκρατία; Δεν έχει έναν πολιτιστικό Σύλλογο; Τέτοια ένδεια και ορφάνια ο πολιτισμός; Καλός ο τουρισμός και η κοσμική επιφάνεια αλλά ένα φεστιβάλ Ύδρας χωρίς την παραμικρή τοπική συμμετοχή; Αδιανόητο.


Ας επικεντρωθούμε στο στόχο μας. Αναλόγιο; Καθόλου. Ούτε κατά διάνοια. Μια σειρά λυρικά άσματα, τονισμένα από Έλληνες και Φιλέλληνες συνθέτες πάνω σε θέματα για την Επανάσταση του 21, εκτελεσμένα από την σοπράνο Μάρθα Αράπη που την συνόδευε στο πιάνο ο Δημήτρης Γάκας. Εξαιρετικές εκτελέσεις με την παρατήρηση πως ήταν απαραίτητο να πριν από κάθε κομμάτι να αναγγέλλεται ποιος ο ποιητής και ποιος ο συνθέτης. Παράλειψη ουσιώδης που μετέβαλλε τις εκτελέσεις σε ένα ενιαίο αδιαχώριστο άκουσμα. Παρενέβαινε ωστόσο η αφηγήτρια με τρόπο ήπιας απαγγελίας, χωρίς το παραμικρό θεατρικό αίσθημα , να μας εξιστορεί αποσπασματικά τον βίο της Μπουμπουλίνας Λασκαρίνας με την γλαφυρότητα μιας Εγκυκλοπαίδειας. Ο χαρακτηρισμός δραματοποιημένη αφήγηση έμεινε απολύτως ακάλυπτος. Η πολύ καλής εμφανίσεως Μάγδα Μαυρογιάννη διάβαζε (με σκοντάμματα κάποιες άτυχες στιγμές) ένα κείμενο πατριωτικής εμπνεύσεως, πλήρες επιθέτων, (ακόμα και «ηλιοκαμένη κόρη της θάλασσας» αποκαλέσθηκε, η Μπουμπουλίνα, επίθετο αντιγραμμένο από βιογραφία της στο ιντερνετ) κατάλληλο για σχολική γιορτή της 25ης Μαρτίου, με απόλυτη ορθοφωνία χωρίς καμιά προσπάθεια υποβολής.

Η πλημμυρική προσωπικότητα της κυριαρχημένης από χίλια πάθη Μπουμπουλίνας, με τον τρικυμιώδη βίο, που θα μπορούσε να γίνει θέμα εξαιρετικό στη γραφίδα κάποιου δραματουργού, έμεινε ένα αδρανές, στεγνά πληροφοριακό «μπουρουμπούρου». Αστείας εμπνεύσεως θεωρώ τα μετακινητικά επινοήματα της αφηγήτριας. Θέλοντας να ποικίλει σε στάσεις από κείμενο σε κείμενο, άλλαζε θέσεις ώσπου σε μια φάση γύρισε τα οπίσθια της στο κοινό, στραμμένη απολύτως στον μεγαλειώδη είν’ η αλήθεια και εντυπωσιακό απολύτως αξιοθέατο βράχο που δεσπόζει σ’ όλη την ανατολική πλευρά της ταράτσας του Μουσείου. Να το εκλάβουμε αυτό σαν μια τολμηρή σκηνοθετική έμπνευση;

Γιώργος Χατζηδάκης

Δεν υπάρχουν σχόλια: